بیات ترک: بخش چهارم

چند تن از دوستان خرده گرفتند که چرا نوشته‌ی پیشین، ناگهان و بدون هشدار قبلی، اندکی دشوار و مغلق شد! در مطلب قبل منابع و مراجع کارم را معرفی کردم تا آنها که به این وادی علاقه دارند، با شیوه و متدولوژی این تحقیق بیشتر آشنا شوند.

ردیف آوازی:

«حاج آقا محمّد ایرانی مجّرد» (1252-1350) و «عبدالله دوامی» (1270-1359) از نخستین راویان ردیف آوازی هستند که از زندگی و نتایج زحماتشان، یادگارهای ارزنده‌ای بجا مانده است. این دو بزرگوار از مکتب تعلیم «میرزاعبدالله» و «آقاحسینقلی» (فرزندان «آقا علی‌اکبر فراهانی» (1821-1857) سررشته ردیف موسیقی ایران) بهره برده‌اند. مرحوم کریمی (1306-1363) که خود نیز صاحب روایتی از ردیف آوازی‌ست، گوشه‌های موسیقی دستگاهی را از این دو استاد فراگرفته بود. اگر ردیف «میرزاعبدالله» و «آقاحسینقلی» را پایه ردیف‌نوازی بدانیم، ردیف «عبدالله دوامی» پایه ردیف‌خوانی در موسیقی دستگاهی به شمار می‌رود.

روایت زنده‌یاد دوامی توسط استاد «فرامرز پایور» در سال 1339 گردآوری و نت‌نویسی شده‌است. «دستگاه شور» این ردیف نیز توسط استاد «محمّدرضا لطفی» در سال 1353 نت ‌نویسی و منتشر شده است. استاد دوامی در اواخر عمر پربرکتشان، روایت خود را از ردیف آوازی ایران در سال 1354 اجرا و ضبط کردند.

برای یافتن و استخراج حالت و جوهره اصلی گوشه‌های ردیف آوازی نیز روایتهای گوناگون را جستجو و با هم مقایسه کرده‌ام.

اجرای درآمد اوّل «بیات ترک» از ردیف آوازی با سه تار